Kadınların ağrısı neden daha uzun sürüyor? Yeni araştırma biyolojik mekanizmaya işaret ediyor

Kadınların kronik ağrı yaşama olasılığının erkeklere kıyasla daha yüksek olduğu ve ağrılarının daha uzun sürdüğü uzun zamandır biliniyor. Peki bunun nedeni ne?

Habere göre; 20 Şubat’ta Science Immunology dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, bu soruya bağışıklık sistemi üzerinden dikkat çekici bir yanıt sunuyor.

Aynı Yaralanma, Farklı İyileşme Süresi

Kronik ağrı üzerine çalışan bilim insanlarının sıkça örnek verdiği bir senaryo var: Aynı trafik kazasını geçiren ve benzer yaralanmalar yaşayan bir kadın ile bir erkek. İlk gün ağrı şiddetleri benzer olsa da, takip eden haftalarda kadının ağrısı daha uzun sürüyor.

Yeni çalışmada, çoğunluğu trafik kazası olmak üzere travmatik yaralanmalar yaşayan 245 kişinin ağrı düzeyleri izlendi. İlk gün kadın ve erkeklerin ağrı şiddeti benzerdi. Ancak yaklaşık üç aylık takip sürecinde erkeklerin ağrılarının daha hızlı azaldığı görüldü.

Bağışıklık Sisteminde “Ağrı Freni”

Araştırmacılar kan örneklerini incelediklerinde erkeklerde interlökin-10 (IL-10) adlı molekülün daha yüksek seviyelerde olduğunu tespit etti. IL-10, ağrı sinyallerinin beyne iletilmesini baskılayan bir bağışıklık molekülü olarak biliniyor.

Michigan State University’nde fizyoloji doçenti ve çalışmanın yazarlarından Geoffroy Laumet, bulguların psikolojik değil biyolojik bir temele işaret ettiğini belirtti. Araştırmaya göre testosteron hormonu, beyaz kan hücrelerinden IL-10 üretimini artırarak ağrının daha hızlı bastırılmasına katkı sağlıyor.

Fare Deneyleri Bulguları Destekledi

Laboratuvar ortamında yapılan deneylerde de benzer sonuçlar elde edildi. Erkek farelerde iltihaplanma sonrası ağrı belirtileri daha hızlı azalırken, dişi farelerde aynı iyileşme hızı gözlenmedi. Ayrıca erkek farelerin cerrahi kesi ve stres modelinden daha hızlı toparlandığı görüldü.

Bu durum, doğuştan gelen bağışıklık sistemi farklılıklarının ağrı deneyiminde rol oynayabileceğini düşündürüyor.

Uzmanlar Ne Diyor?

Virginia Tech’te kronik ağrı üzerine çalışan yardımcı doçent Ann Gregus, bulguların kadınların ağrılarının ciddiye alınması gerektiğini bir kez daha gösterdiğini vurguladı. Gregus’a göre, birçok kadın toplumsal roller nedeniyle ağrısını gizleme eğiliminde olabiliyor.

University of Washington’da anesteziyoloji ve ağrı tıbbı profesörü olan Dr. Michele Curatolo ise cinsiyet farklarının siyah-beyaz olmadığını, erkeklerin de kronik ağrı yaşayabildiğini belirterek, tek bir “sihirli açıklama” olmadığını ifade etti.

Yeni Tedavi Seçenekleri Mümkün mü?

Araştırmacılar, uzun vadede kadınlarda kronik ağrının tedavisinde testosteron içeren topikal (deri üzerine uygulanan) tedavilerin geliştirilebileceğini öne sürüyor. Bu tür uygulamaların sistemik ilaçlara kıyasla daha az yan etkiye sahip olabileceği düşünülüyor.

Günümüzde kronik ağrı tedavisinde kullanılan ilaçların önemli yan etkileri bulunuyor. Reçetesiz ağrı kesicilerin uzun süreli kullanımı böbrek hasarı ve mide ülserine yol açabilirken, opioidler bağımlılık riski taşıyor. Bazı hastalar antidepresan ya da nöbet önleyici ilaçlardan da yeterli fayda görmüyor.

Her Şeyi Açıklıyor mu?

Uzmanlara göre bu çalışma önemli bir biyolojik mekanizmaya ışık tutsa da, fibromiyalji gibi travma dışı kronik ağrı durumlarını tek başına açıklamıyor. Hormonal yapı, bağışıklık sistemi, psikososyal faktörler ve yaşam deneyimleri birlikte değerlendirilmeli.

Sonuç olarak, kadınların ağrılarının daha uzun sürmesinin “abartı” değil, bağışıklık sistemi ve hormonlarla ilişkili biyolojik bir temeli olabileceği giderek daha güçlü biçimde ortaya konuyor. Bu bulgular, hem klinik uygulamalarda hem de toplumsal algıda önemli bir dönüşümün kapısını aralayabilir.