Vardiyalı çalışma, obezite ve kalp hastalıkları riskini artırıyor
- Panik atak gebeler normal doğum yapabilir mi? - 25 Nisan 2026
- Hamilelikte her karın ağrısı normal midir? - 24 Nisan 2026
- Merck Türkiye’den global atama… - 23 Nisan 2026
Vardiyalı çalışma, bazı hastalıkları da beraberinde getiriyor. Standart saatlerde çalışan kişilerle karşılaştırıldığında vardiyalı çalışanlarda obezite, tip 2 diyabet, kalp hastalıkları, sindirim problemleri, uyku bozuklukları, depresyon ve D vitamini eksikliği daha sık görülüyor. Kronik hastalıkların önlenmesinde sağlıklı beslenmenin önemine işaret eden uzmanlara göre, vardiyanın başında ve sonunda yemek yemeye çalışın. Mutlaka düzenli olarak su için. Kafein içeren içecekleri vardiya başlarında tüketin. Gündüz uyumadan önce küçük bir kahvaltı yapın.
İstanbul Okan Üniversitesi Hastanesi Beslenme ve Diyet Uzmanı Dyt. Sinem Usuk, vardiyalı çalışanlara tavsiyelerde bulundu.
BU HASTALIKLAR DAHA SIK GÖRÜLÜYOR
Sağlıklı beslenme, uzun süreli sağlığın korunması ve kronik hastalıkların önlenmesi açısından önemli olduğu kadar, vücudun günlük görevlerini ve enerji seviyesini korumak için de önem arz etmektedir. Modern yaşam tarzı, özellikle de vardiyalı çalışma sistemi; günlük yaşam ritimlerimizi oldukça değiştirdi. Standart saatlerde çalışan kişilerle karşılaştırıldığında vardiyalı çalışanlar obezite, tip 2 diyabet, kalp hastalıkları, sindirim problemleri, uyku bozuklukları, depresyon ve D vitamini eksikliği açısından daha yüksek risk altında. Örneğin, gece vardiyasında çalışanların, kalp hastalıkları riskinin yüzde 40 arttığı tahmin edilmektedir.
GECE ÇALIŞMAK METABOLİZMAYI BOZUYOR
Geceleri çalışmak esas olarak “vücut saati” olarak da bilinen vücudun sirkadiyen ritminin bozulmasına yol açıyor. Sirkadiyen ritim, 24 saat boyunca güneş ışığı ve sıcaklığa bağlı farklı fizyolojik dalgalanmalardan oluşan bir sistem olduğundan, burada meydana gelen aksaklıklar kişinin metabolizmasının işleyişini bozuyor. Vardiyalı çalışanların, diğer gruba göre daha az ana öğün (kahvaltı, öğle ve akşam yemeği) yaptıkları, buna karşın günlük kalori alımlarını, sık sık atıştırma öğünleri yaparak alma eğiliminde oldukları görülmüştür. Ayrıca, yemek yemeleri için gereken zamanları genellikle oldukça kısıtlı olmaktadır.
VARDİYALI ÇALIŞANLARA SAĞLIKLI BESLENME ÖNERİLERİ
Besin tercihleriniz sağlıklı da olsa, bunu yediğiniz ortam da önemlidir. İş yerinizde, sağlıklı ve rahat bir yemek ortamında yemeklerinizi yemeye özen gösterin.
Vardiyanız sırasında yemek zamanı için düzenli olarak ayrılmış bir zaman dilimi oluşturun. Normal gündüz ve gece yemek yeme düzenine mümkün olduğu kadar benzer gitmeniz, metabolizmanızın çalışma düzenini rahatlatacaktır.
Gece yarısı ile sabah 6 arasında mümkünse yemek yemekten kaçının veya en azından enerji (kalori) alımınızı sınırlayın.
Vardiyanızın başında ve sonunda yemek yemeye çalışın. Örneğin; öğleden sonra vardiyasıyla çalışanlar, ana öğünlerini vardiyasının ortasında değil, günün ortasında yemelidir. Gece çalışanları ise vardiya başlamadan önce, normal akşam yemeği saatlerinde yemeğini yemelidir.
Gece vardiyasından çıkan kişilerin gündüz uyumadan önce kahvaltı etmeleri, açlıktan dolayı uyanmalarını önlemeye yardımcı olacaktır. Ancak bu yemeğin küçük bir kahvaltı olmasını öneriyorum. Uyumadan 1-2 saat önce yoğun bir öğün tüketimi, uykuya dalmakta zorluklara neden olabilir.
Susuzluk vücudunuzdaki yorgunluğu daha da artıracağından, vardiyaz süresince mutlaka düzenli bir biçimde suyunuzu içmeye özen gösterin.
Vardiyalı çalışanlar, vardiya sırasında daha uyanık kalmak için kafein içeren içeceklere (çay, kahve gibi) ihtiyaç duyduklarını hissediyorlarsa, bu içecekleri vardiya başlarında içmeli ve vardiya ilerledikçe seçimlerini kafeinsiz içecekler yönünde kullanmalı.
