Demans riskini azaltan 3 kritik alışkanlık ortaya çıktı
- Yaşam tarzı değişikliği A1C’yi belirgin şekilde düşürebiliyor - 7 Ağustos 2026
- Otizm tanıları neden bu kadar arttı? - 6 Ağustos 2026
- Demans riskini azaltan 3 kritik alışkanlık ortaya çıktı - 6 Ağustos 2026
Demans dünya genelinde milyonlarca insanı etkileyen en önemli halk sağlığı sorunlarından biri olmaya devam ediyor. Bilim insanları hastalığın kesin nedenlerini çözmeye çalışırken, yeni bir araştırma yaşam tarzında yapılacak bazı değişikliklerin demansın ortaya çıkışını yıllarca geciktirebileceğini gösterdi.
Habere göre, ABD ve Çinli araştırmacılar tarafından yürütülen ve Neurology Open Access dergisinde yayımlanan kapsamlı çalışmaya göre, 45 ile 65 yaş arasında damar sağlığını koruyan üç temel alışkanlık, demans görülmeden geçirilen yaşam süresini ortalama 12,6 ila 13 yıl uzatabiliyor.
Araştırmada 12 Binden Fazla Kişi İncelendi
Araştırmacılar, ortalama 26 yıl boyunca takip edilen 12 bin 409 yetişkinin sağlık verilerini analiz etti.
Çalışmanın sonuçlarına göre şu üç risk faktöründen uzak duran bireylerde demansın daha geç ortaya çıktığı belirlendi:
- Kan basıncının normal seviyelerde olması
- Diyabet bulunmaması
- Sigara kullanılmaması
Bilim insanları, bu üç faktörün birlikte kontrol altında tutulmasının yalnızca beyin sağlığını değil, genel yaşam süresini de olumlu etkileyebileceğini belirtiyor.
En Kritik Dönem: 45-65 Yaş Arası
Araştırmaya göre demans riskini azaltmada en kritik dönem orta yaş olarak öne çıkıyor.
Uzmanlar özellikle 45 yaşından sonra damar sağlığının korunmasının, beynin sağlıklı yaşlanmasında önemli rol oynadığını vurguluyor.
Yüksek tansiyon, diyabet ve sigara kullanımı damar yapısını bozarak beyne giden kan akışını olumsuz etkileyebiliyor. Bu durum yıllar içinde bilişsel fonksiyonlarda gerilemeye ve demans riskinde artışa neden olabiliyor.
Daha Fazla Risk Faktörü, Daha Erken Demans
Araştırmada dikkat çeken bir diğer bulgu ise risk faktörlerinin birikmesi oldu.
Kan basıncı yüksek olan, diyabeti bulunan ve sigara kullanan bireylerde:
- Demans daha erken yaşta ortaya çıktı.
- Erken ölüm riski yükseldi.
- Demanssız geçirilen yaşam süresi belirgin şekilde azaldı.
Araştırmacılar, damar sağlığını korumanın yalnızca kalp hastalıklarını değil, bilişsel yaşlanmayı da etkileyen önemli bir koruyucu faktör olduğunu ifade ediyor.
Kadınlar ve Erkekler Arasında Fark Dikkat Çekti
Araştırma verileri kadınlar ve erkekler arasında da farklılık olduğunu gösterdi.
Üç risk faktörüne sahip olan bireylerde:
- Kadınlar ortalama 18,1 yıl
- Erkekler ise 16,6 yıl
demans gelişmeden yaşamlarını sürdürebildi.
Araştırmacılar ayrıca farklı etnik gruplar arasında da belirgin sağlık eşitsizlikleri bulunduğunu ve bu nedenle koruyucu sağlık politikalarının toplumun tüm kesimlerine ulaştırılması gerektiğini vurguladı.
Araştırma Neden Önemli?
Demans üzerine yapılan birçok çalışma hastalığın ortaya çıkıp çıkmayacağına odaklanırken, bu araştırma farklı bir bakış açısı sunuyor.
Bilim insanları artık yalnızca demans riskini değil, hastalığın ne kadar geciktirilebileceğini de araştırıyor.
Çünkü demansın birkaç yıl bile ertelenmesi;
- Bağımsız yaşam süresini uzatabiliyor,
- Yaşam kalitesini artırabiliyor,
- Sağlık sistemi üzerindeki yükü azaltabiliyor.
Uzmanlardan Orta Yaş Uyarısı
Araştırmanın yazarlarından epidemiyolog Josef Coresh, orta yaş döneminde alınacak önlemlerin uzun vadede büyük fark oluşturabileceğini belirtiyor.
Uzmanlara göre özellikle 45 yaşından itibaren:
- Sigaranın bırakılması,
- Kan basıncının düzenli takip edilmesi,
- Diyabetin önlenmesi veya iyi kontrol edilmesi,
beyin sağlığını korumanın en etkili yolları arasında yer alıyor.
Demans Riskini Azaltmak İçin Neler Yapılabilir?
Uzmanların önerileri şu şekilde sıralanıyor:
- Tansiyonunuzu düzenli olarak ölçtürün.
- Kan şekeri seviyelerinizi kontrol altında tutun.
- Sigara kullanıyorsanız bırakmak için profesyonel destek alın.
- Düzenli fiziksel aktivite yapın.
- Akdeniz tipi dengeli beslenmeye özen gösterin.
- Fazla kilolardan kaçının.
- Uyku düzeninizi koruyun.
- Sosyal ve zihinsel aktiviteleri hayatınızın bir parçası haline getirin.
Her yıl dünya genelinde yaklaşık 10 milyon kişiye demans tanısı konuluyor ve yaşlanan nüfus nedeniyle bu sayının önümüzdeki yıllarda daha da artacağı öngörülüyor.
Yeni araştırma ise umut verici bir mesaj veriyor: Orta yaşta damar sağlığını korumak, sigaradan uzak durmak ve diyabeti önlemek yalnızca kalbi değil, beyni de koruyabiliyor. Uzmanlara göre sağlıklı yaşam alışkanlıklarını 45 yaşından itibaren benimsemek, demansın ortaya çıkışını yıllarca geciktirerek daha uzun süre sağlıklı ve bağımsız bir yaşam sürmeye katkı sağlayabilir.
