Her unutkanlık Alzheimer hastalığı mı?
Demans, beynin bilgi, davranış ve gündelik yaşamı sürdürme gibi işlevlerinde gösterdiği aksaklıklara verilen ad. Genellikle ileriki yaşlarda görülüyor ve Alzheimer’a göre daha yavaş ilerliyor.
Alzheimer ise bir demans türü ama her demans Alzheimer değil. Alzheimer olan bireyin en çok ve öncelikle hafızası etkileniyor.
Peki her unutkanlık Alzheimer mı?
Bireylerde bellek kaybı görülmesi, konuşma ve alet kullanma becerilerinde aksaklıklar tespit edilmesi hususunda demans teşhisi konulabiliyor. Fakat kişide görülen her unutkanlık belirtisi demans ya da Alzheimer değil.
Nöroloji Uzmanı Dr. Türkan Uslu, demans ve Alzheimer hakkında şu bilgileri verdi:
Demans belirtileri neler?
Halk arasında Alzheimer başlangıcı olarak adlandırılan demansı yalnızca hafıza problemi olarak tanımlamak yanlış. Kişiler bellek kaybının yanında:
- Giyinme, düzgün bir biçimde yemek yeme, alet kullanma gibi edinilmiş becerilerini gerçekleştirmekte güçlük çekebilir,
- Bireyler kişilik ve davranış değişiklikleri gösterebilir
- Dili kullanmada ve konuşulanları anlamada güçlük çekebilir,
- Yol bulamama, aritmetik işlemlerde zorluk, içe kapanma, halüsinasyon görme gibi problemler yaşayabilir.
Demansın tüm bu belirtileri beynin etkilenme bölgelerine göre oluşur. Dolayısıyla kişide ayrı ayrı ya da bir arada görülebilir.
Başlangıçta hastanın genellikle hafızasıyla ilgili belirgin bir şikayeti olmaz. Bireyin ailesi hastanın daha önce yaptığı işlerde bir miktar zorluk yaşadığını belirtebilir. Fakat yapılan bellek testlerinde belirgin bir fark ortaya çıkmayacaktır. Dolayısıyla bu evre, hafif bilişsel bozukluk ya da hafif hafıza bozukluğu olarak da adlandırılır.
Demans ve Alzheimer aynı şey mi?
Alzheimer bir demans türü ama her demans Alzheimer değil. Alzheimer haricinde demansa sebep olan pek çok durum ve hastalık bulunuyor.
Alzheimer olan bireyin en çok ve öncelikle hafızası etkilenirken zamanla hafıza kaybına yön bulamama, idrar tutamama, giyinememe ve karar verememe gibi çeşitli davranış bozuklukları dahil oluyor.
İleri yaşlılık, Alzheimer’da en önemli risk faktörü ve hastalığın görülme oranı yaşla birlikte artıyor.
Kimler demans riski altında?
- Ailede demans hastası olması,
- Yüksek tansiyon, yüksek kolesterol ve şeker hastalığı gibi risk faktörleri
- Kafa travması öyküsü
- Sosyal izolasyon
- Düşük eğitim seviyesi
- İleri yaş (80+) demans için risk faktörlerini oluşturuyor.
Demans teşhisinde neler yapılır?
Öncelikle hasta ve onu iyi gözlemleyen bir yakınıyla görüşülerek bireyin hayatında nelerin değiştiği ya da neleri unuttuğu tespit edilir. Daha sonra çeşitli nöro-psikolojik testler yardımıyla bireyin bilişsel hafızası ve kapasitesi test edilir.
Demans hastalığı konusunda emin olabilmek için hastanın tiroit hormonlarına ve B12 vitamini düzeyine de bakılır. Tüm testlerin sonucunda demans teşhisini destekleyen bulgulara ulaşılırsa, hastadan MR görüntüsü istenebilir. Çünkü beyindeki yapısal bozulmalar, MR görüntülerinde ortaya çıkacaktır.
PET şeklinde isimlendirilen beynin çalışmasını gösteren teknikler ve fonksiyonel MR (fMRI) görüntülemeleriyle demans hastalarının beyinlerindeki yavaşlayan bölgeler daha hızlı şekilde tespit edilebilir. Böylelikle hem tanı desteklenirken hem de tedavi süreci kapsamlı şekilde planlanabilir.
Unutkanlık tedavi edilir mi?
Beyinde ödem oluşumuna, tiroit hormonlarının az salgılanmasına ya da B12 vitamini eksikliğine bağlı şekilde oluşabilen unutkanlıkların tedavisi mümkündür.
Alzheimer’da kullanılan ilaçlar, sinir hücreleri arasındaki iletimde bulunan maddelerin aynı düzeyde kalmasını sağlar ve ayrıca hücre ölümünü yavaşlatır. Fakat Alzheimer sürecini durdurmak veya geri döndürmek günümüzde ne yazık ki mümkün değildir.
