Sağlık çalışanlarına ‘Tükenmişlik Sendromu’ndan korunma önerileri
- Yaşlanmayı durdurmak mümkün mü? - 11 Haziran 2026
- Kalbi koruyan 5 süper besin! - 9 Haziran 2026
- Pankreas Kanserinde Umut Veren Gelişme! - 6 Haziran 2026
Koronavirüs salgını gibi kriz durumları, özellikle sağlık çalışanları için çalışma sürelerinin uzaması, aşırı iş yükü ve tehlikeli çalışma ortamı gibi etkenlerle ”Tükenmişlik Sendromu”na neden olabiliyor.
Türkiye Psikiyatri Derneği Ruhsal Travma ve Afet Çalışma Birimi’nce, Kovid-19 salgınının da, sağlık sistemi üzerinde bir kriz oluşturduğundan tükenmişlik riski barındırdığına işaret edilerek, Kovid-19 salgını sırasında sağlık çalışanının kendi ihtiyaçlarını gözlemlemesinin bencillik ve şımarıklık olmadığı vurgulandı.
Türkiye Psikiyatri Derneği Ruhsal Travma ve Afet Çalışma Birimi’nce, Kovid-19 salgınının da, sağlık sistemi üzerinde bir kriz oluşturduğundan tükenmişlik riski barındırdığına işaret edilerek, sağlık çalışanının kendini tükenmişlikten korumasının topluma karşı da sorumluluğu olduğu, bu nedenle Kovid-19 salgını sırasında sağlık çalışanının kendi ihtiyaçlarını gözlemlemesinin bencillik ve şımarıklık olmadığı vurgulandı.
Türkiye Psikiyatri Derneği Ruhsal Travma ve Afet Çalışma Birimi’nce yapılan çalışmaya göre, sağlık çalışanları, mesailerini bedensel, duygusal ve zihinsel enerji harcayarak tamamlıyor.
Özellikle kriz durumlarında, çalışma sürelerinin uzaması, aşırı iş yükü, tehlikeli çalışma ortamı gibi etkenler bu enerji biçimlerinin aşırı derecede harcanmasına neden olarak Tükenmişlik Sendromu için risk oluşturabiliyorr. Son dönemde yaşanılan Kovid-19 salgını, sağlık sistemi üzerinde bir kriz oluşturduğundan tükenmişlik riski barındırıyor.
Sağlık çalışanının kendi bedensel ve ruhsal halini gözlemleyebilmesi ve ihtiyaçlarını gözetmesi tükenmişlikten korunma için şart olduğu vurgulanan çalışmada, şöyle devam edildi:
”Kovid-19 salgınında görev alan sağlık çalışanının, kendi ihtiyaçlarını gözetmesinin suçluluk hissine yol açması ise tükenmişlik için ciddi bir risk faktörüdür. Tükenmişlik çalışanın kendisine zarar veren travmatik bir deneyim olduğu gibi organizasyonun da çalışandan verim alamadığı bir durumdur.
Sağlık çalışanının kendini tükenmişlikten koruması aynı zamanda topluma karşı da sorumluluğudur. Bu nedenle Kovid-19 salgını sırasında da sağlık çalışanının kendi ihtiyaçlarını gözlemlemesinin bencillik ve şımarıklık değildir. Bunun bir görev sorumluluğu olduğunun akılda tutulması yararlı olacaktır.
Çalışanın bir günlük tutarak uyku miktarını, beslenme biçimini, mesai sürelerini ve enerji düzeyini kayıtlamasının yararı olacaktır.
TÜKENMİŞLİKTEN BİREYSEL DÜZEYDE KORUNMA ÖNLEMLERİ
– Monitörizasyon: Salgın durumunda görev alan sağlık çalışanının dikkatini kendisine yöneltmesi zor olabilir. Kriz sırasında bu durumun farkında olarak, ruhsal ve zihinsel olduğu gibi bedensel olarak da farkındalık sağlanması önemlidir. Kişinin sadece iş yükünün
ve bunun ruhsal etkilerinin değil; uyku ve beslenme kalitesi, egzersiz düzeyi, ağrı veya halsizlik gibi bedensel bulgularını da takip etmesi ve kaydetmesi önerilir. Bunun için bir çizelge tutulabileceği gibi, bu amaca yönelik Responder Self Care gibi telefon uygulamalarından da yararlanabilir.
– İş ve Yaşam Dengesi: Salgın durumunda görev alan sağlık çalışanının iş ve yaşam dengesini gözetmesi mümkün olamayabilir. Yine de mesaisi sırasında alışkanlığı olmasa bile bulabildiği her fırsatta oturması, çok kısa aralıklarla fırsat bulabilse bile dinlenmeye gayret etmesi, açlık ve susuzluk gibi duyumsamaları gözetmesi önerilir. Mesai bitiminde dinleneceği zaman yorgunluğu ve sıkıntısının geçmesi için yeterli gelmeyebilir. Bu durumda alkol gibi yatıştırıcı etkisi olan maddelere yönelmek dinlenme fırsatının etkinliğinin azalması ve daha yorgun uyanma ile sonuçlanabilir.
Toplumsal afetlerde görev alanların kahramanlık fazı olarak adlandırılan bir aşamadan geçtikleri bilinmektedir.Kahramanlık aşamasında çalışanlar, özellikle de daha genç olanlar, kendilerinden beklenilenden de fazla efor gösterme eğiliminde olabilirler. Diğer afetlerde olduğu gibi salgın durumunun da bir kısa mesafe koşusu değil, maraton olduğu akıldan çıkarılmamalıdır.
– Yardım İsteyebilme: Afet veya toplumsal travma durumlarında görev alanlar tükenmişlik riskinin farkında olup belirtilerini gözlemleyebiliyor olsalar bile, kendi durumlarıyla krizden etkilenenlerin yaşadıklarını karşılaştırdıkları için durumlarına ilişkin önlem almak ya da yardım istemek konusunda suçluluk duygusu yaşayabilirler.
Tükenmişliğin bu gibi durumlarda yaşanılabilen olağan bir durum olduğu unutulmamalıdır. Çalışanın kendini tükenmişlikten koruması çalışanın olduğu kadar hastaların ve organizasyonun yararınadır.
Bu doğrultuda bir sağlık çalışanının hastalarına karşı duyarsız olmasından değil, aksine hastalarına dair hissettiği sorumluluktan ötürü kendini tükenmişlikten koruması gerektiği düşünülebilir. Bu açıdan sağlık çalışanlarının tükenmişlikleriyle ilgili çalıştıkları kurumları
bilgilendirmeleri ve yardım istemeleri önerilir.
Yazının tamamı için TIKLAYIN
