Gençlerde felç alarmı: İnme vakaları son 30 yılda neredeyse iki katına çıktı
İnme artık yalnızca ileri yaşlarda görülen bir hastalık değil. Yeni bir araştırma, 20-54 yaş arasındaki genç yetişkinlerde inme oranlarının 1990’lı yıllardan 2020’ye kadar belirgin şekilde arttığını ortaya koydu. Uzmanlar; yüksek tansiyon, diyabet, hareketsizlik, obezite, yüksek kolesterol ve sağlıksız yaşam alışkanlıklarının genç yaşlarda da damar sağlığını tehdit edebileceğine dikkat çekiyor.
Habere göre, İnme denildiğinde çoğu kişinin aklına ileri yaşlar geliyor. Ancak yeni araştırma, genç yetişkinlerde inme vakalarının da giderek daha fazla görülmeye başladığını ortaya koydu.
Neurology dergisinde yayımlanan çalışmada, Cincinnati ve Kuzey Kentucky bölgesinde yaşayan 20-54 yaş arasındaki yetişkinlerde 1993-2020 yılları arasındaki ilk inme vakaları incelendi. Araştırmacılar, genç yetişkinlerde inme oranının 1993-1994 döneminde 100 bin kişide 33,9 iken 2020 yılında 62,2’ye yükseldiğini belirledi.
Araştırmanın kıdemli yazarı Dr. David Robinson, inmenin her yaşta ciddi sonuçlara yol açabileceğini, genç yaşta ortaya çıktığında ise kişinin çalışma ve çocuk bakımı gibi günlük yaşam sorumluluklarını önemli ölçüde etkileyebileceğini belirtti.
Gençlerde inme neden artıyor?
Araştırmada 27 yıllık dönem boyunca bazı inme risk faktörlerinde belirgin artışlar görüldü.
Çalışmaya göre:
- Yüksek tansiyon oranı yüzde 47’den yüzde 60’a çıktı.
- Diyabet oranı yüzde 19’dan yüzde 26’ya yükseldi.
- Atriyal fibrilasyon oranı yüzde 1’den yüzde 6’ya çıktı.
- Madde kullanımı yüzde 5’ten yüzde 40’a yükseldi.
Araştırmacılar, madde kullanımındaki artışın büyük ölçüde esrar kullanımındaki yükselişle ilişkili olduğunu bildirdi.
Ancak önemli bir ayrıntı var: Çalışmada inme geçirmeyen kişiler için karşılaştırılabilir veriler bulunmadığından, bu risk faktörlerindeki değişimlerin inme oranındaki artışı doğrudan açıklayıp açıklamadığı kesin olarak gösterilemedi.
Uzmanlar ayrıca obezite, yüksek kolesterol ve hareketsiz yaşam tarzının da gençlerde damar sağlığını olumsuz etkileyebilecek faktörler arasında olduğunu belirtiyor.
İskemik inme artışın başlıca nedeni
Araştırmada genç yetişkinlerdeki artışın temel olarak iskemik inmelerdeki yükselişten kaynaklandığı bildirildi.
İskemik inme, beynin bir bölümüne giden kan akışının pıhtı veya başka bir tıkanıklık nedeniyle engellenmesi sonucu meydana geliyor. Çalışmada 1993-2020 yılları arasında 20-54 yaş grubunda toplam 2.076 ilk inme vakası tespit edildi. Bu vakaların yüzde 49,6’sı kadınlarda, yüzde 35,6’sı ise siyahi bireylerde görüldü.
Genç kadınlarda inme riski neden ayrıca önem taşıyor?
Araştırmanın dikkat çeken noktalarından biri de genç kadınlarla ilgili.
Çalışmaya göre 20-54 yaş grubundaki ilk inme vakalarının yaklaşık yarısı kadınlarda meydana geldi. Ayrıca vasküler nörolog Dr. Michelle Leppert, genç kadınların genç erkeklere kıyasla daha sık inme geçirme eğiliminde olduğunu belirtti.
Uzman, özellikle hamilelik ve doğum sonrası dönemde kan basıncının yakından takip edilmesini öneriyor. Östrojen içeren doğum kontrol haplarını kullanan ve migrenle birlikte görme değişiklikleri yaşayan kadınların ise doktorlarıyla görüşmesi gerektiğini belirtiyor.
İnme riskini azaltmak için genç yaşta ne yapılabilir?
Uzmanlara göre kalp ve damar sağlığıyla ilgili önlemleri ileri yaşlara bırakmamak gerekiyor.
Araştırmanın kıdemli yazarı Robinson, Amerikan Kalp Derneği’nin “Life’s Essential 8” olarak adlandırdığı temel sağlık başlıklarına dikkat çekiyor.
Bunlar arasında:
- Sağlıklı beslenme
- Düzenli fiziksel aktivite
- Tütün ürünlerinden uzak durma
- Kaliteli uyku
- Sağlıklı kiloyu koruma
- Kolesterolü kontrol altında tutma
- Kan basıncını takip etme
- Kan şekerini yönetme
yer alıyor.
Uzmanlar ayrıca genç yetişkinlerin düzenli olarak bir aile hekimiyle görüşerek tansiyon, kan şekeri ve kolesterol gibi kardiyovasküler risk faktörlerini takip etmesinin önemine dikkat çekiyor.
İnme belirtilerini bilmek neden önemli?
İnme yalnızca risk faktörlerinin azaltılmasıyla ilgili değil. Belirtilerin erken fark edilmesi de hayati önem taşıyor.
Ani gelişen yüzde kayma, kolda veya bacakta güçsüzlük ya da uyuşma, konuşma bozukluğu, görme değişikliği, denge kaybı veya şiddetli baş dönmesi gibi belirtiler ortaya çıktığında acil tıbbi değerlendirme gerekir.
Özellikle belirtilerin aniden başlaması, yaşın genç olması nedeniyle göz ardı edilmemeli.
“Gençler felç geçirmez” düşüncesi risk yaratabilir
Uzmanların dikkat çektiği önemli noktalardan biri de inmenin yalnızca yaşlıların hastalığı olmadığı gerçeği.
Dr. Christopher Anderson, genç yetişkinlerin erken ve orta yaşlarda bile yüksek stres, sağlıksız beslenme, uyku yetersizliği ve hareketsiz yaşam tarzının damar hastalıkları üzerindeki etkilerinin farkında olması gerektiğini belirtti.
Bununla birlikte Dr. Leppert, genç yetişkinlerde inmenin halen görece nadir görülen bir olay olduğunu ve araştırma sonuçlarının paniğe neden olmaması gerektiğini vurguladı. Ona göre asıl önemli nokta, risk altında olan kişilerin belirlenmesi ve damar hastalıkları açısından değiştirilebilir risk faktörlerinin erken dönemde fark edilmesi.
Genç yaşta damar sağlığını ihmal etmeyin
Yeni araştırma, inme riskinin yalnızca ileri yaşlarda gündeme alınması gereken bir sağlık sorunu olmadığını gösteriyor. Genç yetişkinlerde artan yüksek tansiyon, diyabet, obezite, yüksek kolesterol ve hareketsizlik gibi faktörler damar sağlığının daha erken yaşlarda takip edilmesini önemli hale getiriyor.
Uzmanların ortak mesajı ise erken dönemde risk faktörlerini belirlemek, sağlıklı yaşam alışkanlıklarını sürdürmek ve gerektiğinde tıbbi destek almak. Araştırmacılar, erken fark edilen damar risklerinin yönetilmesinin olumsuz sonuçları azaltma fırsatı sağlayabileceğini belirtiyor.
