Kanser tarama oranları yüzde 80 azaldı

Covid-19 pandemisi, diğer birçok şey gibi kanser taramalarının da düzenli yapılmasını olumsuz etkiledi. İnsanlar virüs korkusu nedeniyle sağlık taramalarını ertelemeye başladı.

Onkoloji Uzmanı Doç. Dr. Hamza Uğur Bozbey, ülkemizde kanser tarama oranlarının yüzde 80 azaldığının altını çizerek, tedaviyi yarıda bırakma oranının ise iki kat arttığını ifade etti.

Çağımızın en önemli hastalığı olan kanser, vücuttaki dokulardan birine ait bir veya birkaç hücrenin normal özelliklerinin dışında bir değişim göstermesi ve kontrolsüz çoğalması ile meydana geliyor. Kanser tedavisinin başarısını etkileyen en önemli unsurların başında ise erken tanı geliyor. 

Yeni Yüzyıl Üniversitesi Gaziosmanpaşa Hastanesi Onkoloji bölümünden Doç. Dr. Hamza Uğur Bozbey,  ‘Pandemi sürecinde azalan kanser taramaları’ hakkında bilgiler verdi.  

Kanser taramaları kanserde erken tanı imkanı sağlıyor.

Taramalar sayesinde kanserin erken döneminde yakalanması uygulanan tedavileri (kemoterapi, radyoterapi, cerrahi müdahale), tedavi sürelerini, hastanın yaşam kalitesi ve yaşam süresi beklentisini doğal olarak etkilemektedir. Ancak ileri evrede (metastatik) yakalandığında ise durum daha farklı olmaktadır.

Eğer bir hastaya kolon kanseri teşhisi 1. evrede koyulursa hastanın yüzde 90 sağ kalım şansı bulunuyor. Ancak aynı hasta 4. aşamaya kadar teşhis edilmediğinde ise 5 yıllık sağ kalım oranı yüzde 11’e düşüyor. Bu nedenle tanı anında hangi evrede olunduğu gerçekten önemlidir.

2019 yılından bu yana tüm dünyada ve ülkemizde görülen Covid 19 pandemisi kanser taramalarına engel olmamalı. Bireylerin bulundukları yaş ve risk içeriğine göre yapılması tavsiye edilen kanser taramalarının da aksatılmaması gerekmektedir.

Tele-sağlık bir miktar işe yarar gibi gözükse de özellikle kanser taramalarında erken teşhis için kullanılan mamografi, kolonoskopiler, laboratuvar testleri ve fizik muayenelerin tamamlanması gerekmektedir.

Bu nedenle hastaların sağlık hizmeti alabilmesi için hastanelere başvurmalarını öneriyoruz. Hastane ve diğer sağlık merkezleri de tetkiklerin yapıldığı fiziki alanın güvenli kullanımı için Covid-19 prosedürlerine uygun olarak düzenlemesi önemlidir

Pandemi döneminde tarama oranı azaldı

ABD yapılan bir çalışma, Ocak-Şubat 2020 tarihleri arasındaki 7 haftalık pandemi sürecinde hastanelerde kanser tarama tetkikleri ve biyopsi işlemlerinde büyük oranda azalma olduğu gösterdi.

300 bine yakın hasta ile yürütülen çalışmada 1 Ocak 2018 ile 18 Nisan 2020 tarihleri arasında haftalık olarak giriş yapılan yeni tanı meme, kolorektal (kalın bağırsak), akciğer, pankreas, mide ve özofagus (yemek borusu) kanseri ICD-10 kodları tarandı.

Her kanser için ortalama haftalık tanı sayıları belirlendi. Daha sonra bu sayıları pandeminin ilk 7 haftasındaki haftalık ortalama sayısı ile karşılaştırdılar. Çalışmada kayıt altına alınan hastaların yüzde 7.2’si Covid-19 pandemisi dönemindeydi.

Toplam 6 kanserin tümü için haftalık tanı sayısı başlangıç dönemine kıyasla pandemi döneminde yüzde 50’ye yakın azaldı. Takip kaydı veya teşhis bakımından en büyük azalma  yüzde 51,8 ile meme kanseri vakalarında görüldü.

Amerika dışındaki diğer ülkelerde de durum benzerdi. Covid-19 kısıtlaması döneminde kanser şüpheli takiplerde Hollanda’da haftalık sıklığında yüzde 40 azalma, İngiltere’de yüzde 75 azalma gözlendi.

Ülkemizde de durum benzer seyretti. Kanser taraması oranı yüzde 80’e yakın azaldı. Tedaviyi yarıda bırakma oranı iki kat arttı. Semptomatik hastaların hastaneye başvurma oranı yüzde 70’e yakın azaldı.

Oysa pandeminin başladığı ilk aylarda tüm dünyadaki tıbbi kuruluşlar rutin taramaların bir süreliğine ertelenmesinde hemfikir olmuşlardı.

Mart-Nisan ayında yapılacak ziyaretlerin bir-iki ay ertelenmesinin bir zararı olmayacağı düşünülüyordu. Yani 10 yılda bir yapılması önerilen kolonoskopinin 3-4 ay gecikmesinin veya 2 yılda bir yapılması önerilen mamografinin 4 ay sonraya ertelenmesinin çok önemli olmayacağı varsayılmıştı fakat şikayeti olan hastaların tetkik edilmesi geciktirilmemeliydi.

Pandeminin ne zaman biteceği öngörülemiyordu. Buna rağmen semptomatik olan hastaların bile tanısı gecikti. Pandeminin ne zaman biteceği bilinmediği için artık tetkik ve taramaların zamanında yapılması konusunda tıp camiası artık hemfikir.

(Visited 8 times, 1 visits today)