Primer immün yetmezlik (PİY) gizli kalmış halk sağlığı sorunu
- Bahar aylarında aort yırtılması riski artıyor - 13 Nisan 2026
- Demir eksikliği mi yoksa bahar yorgunluğu mu? - 12 Nisan 2026
- Türkiye kendi kanser ilacını dünyaya kazandırmaya hazırlanıyor - 6 Nisan 2026
Türkiye’de Primer İmmün Yetmezlik (PİY) sıklığı akraba evlilikleri nedeniyle yüksek. Klinik İmmünoloji Derneği Başkanı Prof. Dr. İlhan Tezcan, tanı konulan hastalarda kök hücre naklinin sihirli bir dokunuş olduğunu belirtti.
Klinik İmmünoloji Derneği Başkanı Prof. Dr. İlhan Tezcan, Primer İmmün Yetmezlik (PİY) alanında farkındalık oluşturmayı amaçladıklarını dile getirerek, bağışıklık sistemi (İmmün sistem) olmadan sağlıklı bir yaşamın söz konusu olamayacağını kaydetti.
Prof. Dr. İlhan Tezcan, şunları dile getirdi:
“Bu sistemi oluşturan pek çok hücre ve moleküller var. Bu hücre ve moleküllerin doğuştan veya daha sonradan ortaya çıkan eksiklikleri söz konusu. Bu eksiklikler olduğu zaman bağışıklık yetmezliği yani primer immün yetmezlikler ortaya çıkıyor. İlaç kullanımı, enfeksiyonlarla da ortaya çıkabilir. Doğuştan genetik orjinli hastalıkların bir topluluğudur. Primer immün yetmezlik bir hastalık değil, 350’den fazla hastalıktan bahsediyoruz. Hafif ve ağır olarak seyreder. Ağır olan grup iki yıl içinde kök hücre nakli olmazsa kaybedilebilir” diye konuştu.
KÖK HÜCRE NAKLİ
Primer immün yetmezliklerin çok özel bir hastalık grubunu oluşturduğuna dikkati çeken Prof. Dr. Tezcan, ŞÖYLE DEVAM ETTİ:
“Erken tanı yaşamı kurtaran bir olay. Ne kadar erken tanı konulursa hastaların tedaviye verdiği yanıt o kadar daha iyi oluyor. Kök hücre nakli sihirli bir dokunuş oluyor. İyileşen hastalarımız normal yaşamına dönüyor. Erken tanı yaşam kurtarır mottosunu benimsiyoruz. Çabalarımız hem toplumda, hem tıp ortamında bu hastalığın farkındalığın arttırılması erken tanı hedefe yönelik tedavi kişiselleştirilmiş tedavi ve gen tedavisi gibi çağdaş güncel yöntemleri geliştiren bir alan. Primer immün yetmezlikler sayesinde organizmanın gizemini çözmüş oluyoruz. Tedavilere alt yapı hazırlıyoruz.”
PİY’in akraba evlikleri nedeniyle ortaya çıktığına değinen Prof. Dr. Tezcan, “Gizli kalmış bir halk sağlığı sorunu ile karşı karşıyayız. Erken tanı, etkin tedavi hayat kurtarır” dedi.
AKRABA EVLİLİKLERİNİN ETKİSİ BÜYÜK
Klinik İmmünoloji Derneği Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Aydan İkincioğulları, hastalığın Türkiye’de fazla olmasının akraba evliliklerinin yaygın olmasından kaynakladığını kaydederek, şöyle devam etti:
“Ortalama yüzde 23 akraba evliliği oranı var. Doğu bölgelerinde yüzde 47’leri buluyor, batıya gittikçe azalıyor. Yüzde 8.9 Trakya’da. PİY pekçok hastalığa zemin hazırlayan temel bir sebep. Akraba evliliklerini çözmek ayrı bir durum çünkü bu ülke politikasına girecek bir durum. Ama bize düşen görev tanıyı hızlandırmak doğru ve erken tanıya hastaların ulaşmasını sağlamaktır.”
HEKİM FARKINDALIĞI
PİY’in akraba evlilikleri dışında da ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. İkincioğulları, şunları kaydetti:
“Derneğin kurulma amacı, sık rastlanan sağlık sorununu gündemde tutabilmektir. Erken tanı etkin tedaviyi oluşturabilmektir. Halk ve sağlık çalışanları arasında bilinirliği arttırmak için çalışmalarımız oldu. İlk çalışmada hekimler arasında hastalığın farkındalığı nedir diye sorduk. PİY’in önce farkındalığını hekimlerde göstermemiz gerektiği ortaya çıktı. Hekimlerin birçoğu PİY ile karşı karşıya kalmak istemediğini belirtmiş. Bu oran yüzde 80’ler seviyesindeydi. Şimdilerde yol katettik. Ama istediğimiz noktada değiliz, eğitim çalışmalarını yoğun şekilde sürdürmeliyiz.”
“20 BİN BEBEĞE TARAMA ÇALIŞMASI DEVAM EDİYOR”
Dünyada yeni doğan tarama programına 2009 yılından itibaren PİY’in de girmeye başladığını aktaran Prof. Dr. İkincioğulları, bebek doğar doğmaz alınan topuk kanıyla taranabildiğini ifade etti. Prof. Dr. İkincioğulları, Türkiye’de yapılan PİY çalışmaları hakkında bilgi verdi:
“Bu konuda Türkiye yaklaşık 10 yıldır uğraşımız sonucunda yeni doğan tarama programlarına ulusal destek verildi. Son iki yıldır bir pilot çalışma ve geçmişe yönelik çalışma derken ardından 20 bin bebeğin tarama çalışmasını başladık ve yürüyoruz. Tanımlayabildiğimiz bir hasta çıkmadı ama 5 bin bebek taradık. Bununla Türkiye’deki durumun ciddiyetini göstermiş olacağız. Ulusal karakter kazanması konusunda yol almış olacağız.”
