Narsisizmin 7 türü

Narsistik kişilik bozukluğu, gerçekçi olmayan bir kendini önemseme duygusu, aşırı övgü ihtiyacı ve kişinin ilişkilerini, öz imajını ve günlük yaşamını olumsuz yönde etkileyen diğer özelliklerle karakterize edilen bir zihinsel sağlık durumudur.

Bozukluğa değil de narsisistik eğilimlere ve özelliklere sahip olmak da mümkündür.

Narsistik Kişilik Özellikleri

Narsistik özelliklere sahip olmak mutlaka narsistik kişilik bozukluğuna sahip olduğunuz anlamına gelmez. Aradaki fark büyük ölçüde narsisizmin kişinin günlük yaşamında ne kadar mevcut ve etkili olduğuna bağlıdır.

Narsistik kişilik bozukluğu tanısı konulabilmesi için , kişinin narsisistik özelliklerinin işleyişini bozması, çeşitli bağlamlarda mevcut olması ve ayrıca kimliğini ve sağlıklı ilişkiler kurma becerisini olumsuz etkilemesi gerekir.

Davranışlar ve tutumlar yaygındır, esnek değildir ve çoğu zaman onları değiştirmeye yönelik bir motivasyon yoktur. Aslında, bu kişiler sorunlu olduğunun farkına bile varmayabilir.

Bunun tersine, narsisistik özelliklere sahip olan ancak bu bozukluğa sahip olmayan biri, zaman zaman bu davranış ve tutumları, önemli bir işlevsel bozulma veya sıkıntı olmaksızın sergileyebilir. Ayrıca eğilimlerinin daha fazla farkında olmaları ve bunları değiştirmeye açık olmaları muhtemeldir.

Araştırmacıların tahminleri farklılık gösteriyor; bazı çalışmalar nüfusun yüzde 5’ine yakınının narsistik kişilik bozukluğu kriterlerini karşıladığını belirtiyor.

Narsisizmin 4 Temel Unsuru

Narsisizmin dört temel unsuru; büyüklenmecilik, aşırı kendine odaklanma, kendini abartılı bir şekilde önemseme duygusu ve güçlü bir övgü ve tanınma ihtiyacıdır.

Görkemli Duygular

Narsist bir kişi büyüklenmecilik veya üstünlük duygusu sergileyebilir . Başkalarından özel muamele, iltifat, övgü veya hayranlık görmeye hakları olduğuna inanabilirler.

Bazen küçümseyici veya kibirli görünebilirler .

Ayrıca , genellikle zenginlik, statü, zeka veya güzelliğin dışa dönük sergilenmesi yoluyla diğer insanları etkilemeye aşırı derecede odaklanmış olabilirler.

Aşırı Kendine Odaklanma

Pek çok insan bir dereceye kadar bencil olsa da, bir narsist neredeyse yalnızca kendisine ve kendi kişisel kazancına odaklanacaktır. Sürekli kendilerinden bahsedebilirler veya başkalarıyla empati kurmakta zorlanabilirler.

Bu, yakınlık ve ilişkilerde zorluklara yol açabilir çünkü etkileşimler doğası gereği yalnızca yüzeyseldir. Kişi istediğini elde etmek için başkalarını bile sömürebilir.

Şişirilmiş Kişisel Önem Duygusu

Narsist insanlar sebepsiz yere özel muamele bekleyebilirler. Başarılarıyla övünebilir veya abartabilirler ve kendilerini benzersiz bir yeteneğe sahip ve bunu hak eden biri olarak görebilirler.

Güçlü Övgü ve Tanınma İhtiyacı

Narsisizmi olan insanlar genellikle özgüvenleri ve kimlik duygularıyla mücadele ederler , ancak dış imajları bunu yansıtmayabilir.

Kendileri hakkında olumlu bir bakış açısına sahip olmak için sıklıkla başkalarına güvenirler, bu da övgü ve tanınmaya yönelik kapsamlı bir özleme yol açar .

Ayrıca sıklıkla başka birinin olumlu özelliklerini veya başarılarını derinden kıskanabilirler.

Narsisizmin 7 Türü

Kişilik bozukluklarını inceleyen araştırmacılar, beş olası narsisistik kişilik bozukluğu tipini tanımlamıştır.

Bunlar arasında açık narsisizm, gizli narsisizm, antagonistik narsisizm, toplumsal narsisizm ve habis narsisizm yer alır.

Bazı uzmanlar aynı zamanda potansiyel altıncı ve yedinci tip olan uyum sağlayıcı ve uyumsuz narsisizm arasında da ayrım yapıyor. Bununla birlikte, narsisistik özelliklere sahip kişiler, tanım gereği uyumsuz bir narsisizme sahip değildir. 

Adaptif narsisizmi, çocukların ve gençlerin büyürken gösterdikleri tipik (ve gelişimsel olarak normal) “önce ben”, “dünya benim etrafımda döner” merkezlilik gibi düşünebilirsiniz. Bununla birlikte, çocuklarda narsisizmin erken belirtileri, yaşamın ilerleyen dönemlerinde narsistik kişilik bozukluğu tanısına yol açabilir (bozukluk genellikle 18 yaşın altındaki kişilerde teşhis edilmez).

Açık Narsisizm

Açık narsisizm, narsistik kişilik bozukluğunun “klasik” ve en belirgin biçimidir.

Açık narsisizme sahip biri, başkalarının kendisini nasıl gördüğüyle aşırı derecede meşguldür. Büyüklük ve yetki duygusu nedeniyle genellikle statü, zenginlik, dalkavukluk ve güce aşırı odaklanırlar.

Açık narsistler çok başarılı olabilirler ve ne kadar hafif olursa olsun eleştirilere karşı son derece duyarlı olabilirler.

Gizli Narsisizm

Gizli narsisizm veya savunmasız narsisizm olarak da bilinen gizli narsisizm , açık narsisizm kadar belirgin değildir.

Narsistik kişilik bozukluğu olan diğer insanlar gibi, gizli narsisizmi olan biri de kendini aşırı önemsiyor ve başkalarının hayranlığını arzuluyor. Ancak gizli narsisizm yaşayan biri daha incelikli ve pasif olumsuz davranışlar sergileyebilir.

Örneğin, kendileriyle övünmek veya saygı talep etmek yerine, istediklerini elde etmek ve odağı kendilerine odaklamak için suçlama, utandırma, manipülasyon veya duygusal ihmal gibi davranışlara başvurabilirler. Kendilerini de mağdur olarak görebilirler. 

Antagonistik Narsisizm

Antagonistik narsisizm, rekabetçilik, kibir ve rekabet duygusuyla tanımlanır. Narsisistik özelliklere sahip tüm insanlar başkalarına nasıl göründükleri konusunda aşırı endişe duyabilirken, düşmanca narsistler özellikle “zirveye” çıkmakla ilgilenirler.

Antagonistik narsisizme sahip biri, ilerlemek için başkalarını sömürmeye çalışabilir. Üstünlük kazanmak veya baskın görünmek amacıyla başkalarını küçümseyebilir veya tartışma başlatabilirler.

Toplumsal Narsisizm

Gizli narsisizmle yaşayan biri gibi, toplumsal narsisizmi olan biri de hiç ego odaklı görünmeyebilir.

İlk başta fedakar, hatta kurban gibi görünebilirler. Ancak onların içsel motivasyonu başkalarına yardım etmek değil, övgü ve hayranlık kazanmaktır.

Bu amaçla, toplumsal narsisizme sahip insanlar kendilerini sosyal davaların veya toplulukların ön saflarında, genellikle bir hareketin lideri veya yüzü olarak konumlandırırlar. Toplumsal narsisizme sahip insanlar kendilerini diğerlerinden daha empatik, şefkatli veya özverili görürler ve sıklıkla ahlaki öfke sergilerler.

Habis Narsisizm

Narsistik kişilik bozukluğunun n şiddetli veya potansiyel olarak istismarcı biçimi olarak görülür.

Kötü huylu narsisizmi olan biri, diğer narsisistik davranışları olan kişilerle aynı benmerkezci bencilliğe ve üstünlük duygusuna sahiptir, ancak aynı zamanda saldırganlık, paranoya ve empati eksikliği gibi antisosyal kişilik bozukluğu ile ilişkili özelliklere de sahiptirler. Hatta sadist bir eğilimleri bile olabilir.

Uyumlu Narsisizm ve Uyumsuz Narsisizm

Narsistik kişilik bozukluğu olan herkesin aynı şekilde görünmeyeceğini, davranmayacağını veya davranmayacağını bilmek önemlidir. 

Örneğin, narsistik kişilik bozukluğu olan bir kişi, başkalarını etkilemek için belirli bir imaj geliştiren, iyi giyimli, çekici ve üstün başarılı biri olabilir. 

Başka bir kişi, yetki duygusu nedeniyle kendisi için düşük beklentiler belirleyen, başarısız bir kişi olabilir. 

Bazı araştırmacılar, otorite duygusu ve kendi kendine yeterli olma dürtüsü gibi narsisistik özellikleri uyumlu narsisizm olarak adlandırmaktadır .  Bu özellikler aslında bir kişinin kariyeri, eğitimi veya mali durumu gibi yaşamın belirli alanlarında başarılı olmasına yardımcı olabilir. 

Öte yandan sömürücü, küçümseyici ve saldırgan olmak gibi narsisistik özellikler ise uyumsuz narsisizm olarak adlandırılıyor çünkü bunları gösteren kişiyi ve etkileşimde bulunduğu kişileri olumsuz etkiliyor.

Narsisizm Türleri Nasıl Tedavi Edilir?

Narsisistik özelliklere sahip olan ancak kişilik bozukluğu olmayan kişiler, davranışlarının olumsuz etkilerinin daha fazla farkında olabilir ve bunlar üzerinde çalışmaya açık olabilirler. Kişilik bozukluğunun tedavisi daha zor olabilir, çünkü bozukluğu olan bir kişi genellikle davranışlarını sorunlu olarak kabul etmez ve değişmeye motive olmayabilir veya değişmeye istekli olmayabilir.

Psikoterapiye katılmak faydalı olabilir. Konuşma terapisi onların ilişkilerini geliştirmelerine, özgüvenlerini geliştirmelerine, daha gerçekçi hedefler ve beklentiler belirlemeyi öğrenmelerine ve geçmiş travmaların üstesinden gelmelerine yardımcı olabilir. 

Narsistik kişilik bozukluğu, kişinin büyüklük, kendini kaptırma ve aşırı övgü ve hayranlık ihtiyacı gibi özellikler sergilemesine neden olan zihinsel sağlık durumudur.