Mezotelyoma uyarısı: Asbest maruziyeti yıllar sonra kansere yol açabilir
- Uykusuz kaldığınızda 20 dakikalık egzersiz hafızayı koruyabilir - 28 Eylül 2026
- Beyin 50-75 yaş arasında büyük bir değişim geçiriyor - 26 Eylül 2026
- Mezotelyoma uyarısı: Asbest maruziyeti yıllar sonra kansere yol açabilir - 26 Eylül 2026
Türk Toraks Derneği, 26 Eylül Mezotelyoma Farkındalık Günü kapsamında asbest maruziyetinin yol açabileceği sağlık risklerine dikkat çekti. Uzmanlar, özellikle eski yapılardaki asbestli malzemelerin bilinçsiz şekilde sökülmesi ve yıkılmasının ciddi risk oluşturabileceğini belirterek, uzun süren nefes darlığı ve göğüs ağrısı gibi şikâyetlerin ihmal edilmemesi gerektiğini vurguladı.
Mezotelyoma, akciğerleri çevreleyen plevra adı verilen zarın veya daha nadir olarak karın boşluğunu döşeyen zarın hücrelerinden gelişen ciddi bir kanser türü olarak biliniyor. Hastalık, özellikle geçmişte asbest maruziyeti yaşayan kişilerde ortaya çıkabiliyor.
Türk Toraks Derneği Torasik Onkoloji Çalışma Grubu, 26 Eylül Mezotelyoma Farkındalık Günü dolayısıyla yayımladığı basın bildirisinde, hastalığın tanınması ve asbest maruziyetinin önlenmesinin önemine dikkat çekti.
Mezotelyoma nedir?
Mezotelyoma, çoğunlukla akciğerleri saran plevrada gelişen bir kanserdir. Daha nadir olarak karın boşluğunu kaplayan periton zarında da ortaya çıkabilir.
Hastalığın en önemli risk faktörlerinden biri asbest maruziyetidir. Isıya ve yangına dayanıklı olması nedeniyle geçmişte yapı malzemelerinden çatı ve izolasyon ürünlerine, çimento ürünlerinden çeşitli sanayi alanlarına kadar birçok yerde kullanılan asbest, solunum yoluyla vücuda girdiğinde uzun süre dokularda kalabilir.
Dünya Sağlık Örgütü, asbestin tüm türlerini insanlar için kanserojen olarak kabul ediyor.
Asbest maruziyeti yıllar sonra bile risk oluşturabiliyor
Mezotelyomanın en dikkat çekici özelliklerinden biri, asbest maruziyeti ile hastalığın ortaya çıkması arasında çok uzun bir süre bulunabilmesi.
Bu nedenle yıllar önce asbestle temas etmiş olmak, riskin tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmiyor.
Özellikle geçmişte asbestle ilişkili işlerde çalışan kişilerin yanı sıra eski yapılarda yaşayan veya çalışan, asbest içerebilecek yapı malzemeleriyle temas eden kişilerin de geçmiş maruziyetlerini sağlık çalışanlarına bildirmesi önem taşıyor.
Türk Toraks Derneği, mezotelyomanın yalnızca bir “meslek hastalığı” olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekiyor. Geçmişte yaşanan çevresel ve mesleki maruziyetlerin birlikte ele alınması gerekiyor.
Türkiye’de çevresel asbest maruziyetine dikkat
Türkiye’de de konu ayrı bir önem taşıyor. Özellikle Orta Anadolu’nun bazı bölgelerinde doğal olarak bulunan asbest lifleri nedeniyle çevresel maruziyetin yüksek olduğu ve bu bölgelerde mezotelyoma ile ilişki bulunduğu belirtiliyor.
Bunun yanı sıra deprem gibi doğal afetlerin ardından gerçekleşen kontrolsüz bina yıkımları, eski yapılarda bulunan asbestli malzemelerin çevreye yayılması açısından risk oluşturabiliyor.
Bu nedenle eski yapıların tadilat veya yıkımı sırasında asbest içerebilecek malzemelerin bilinçsiz şekilde kırılması, kesilmesi veya sökülmemesi büyük önem taşıyor.
Mezotelyomanın belirtileri neler?
Mezotelyoma başlangıçta başka akciğer ve göğüs hastalıklarına benzer belirtiler gösterebilir. Hastalığın belirtileri arasında özellikle şunlar yer alabilir:
- Geçmeyen veya giderek artan nefes darlığı
- Göğüs ağrısı veya göğüste baskı hissi
- Uzun süren öksürük
- Açıklanamayan kilo kaybı
- Halsizlik
- İştahsızlık
Bu belirtiler yalnızca mezotelyomaya özgü değildir. Ancak özellikle geçmişinde asbest maruziyeti bulunan kişilerde, uzun süren veya giderek kötüleşen solunum şikâyetlerinin hekim tarafından değerlendirilmesi önem taşıyor.
“Yıllar önce maruz kaldım, artık risk yok” düşüncesine dikkat
Uzmanların dikkat çektiği önemli noktalardan biri de geçmişteki maruziyetlerin sağlık öyküsünde mutlaka belirtilmesi.
Hekim değerlendirmesinde kişinin daha önce hangi işlerde çalıştığı, eski yapılarda yaşayıp yaşamadığı, kırsal bölgelerde toprak veya yapı malzemeleriyle temas edip etmediği ve aile bireyleri üzerinden olası çevresel maruziyetler sorgulanabiliyor.
Aradan uzun yıllar geçmiş olması, geçmişteki asbest maruziyetinin tıbbi açıdan önemsiz olduğu anlamına gelmiyor.
Mezotelyoma tanısı nasıl konuluyor?
Mezotelyoma tanısında hastanın öyküsü ve fizik muayenenin yanı sıra görüntüleme yöntemlerinden yararlanılıyor. Kesin tanı için çoğu zaman akciğer zarından alınan biyopsi örneğinin patolojik ve immünohistokimyasal incelemesi gerekiyor.
Tedavi planı ise hastalığın yaygınlığı, tümörün özellikleri, hastanın genel sağlık durumu ve diğer klinik faktörler dikkate alınarak belirleniyor.
Uygun hastalarda cerrahi, sistemik ilaç tedavileri, immünoterapi ve radyoterapi farklı şekillerde tedavi planına dahil edilebiliyor.
Tedavide multidisipliner yaklaşım önem taşıyor
Mezotelyoma tedavisinin tek bir uzmanlık alanıyla sınırlı olmadığına dikkat çekiliyor. Hastaların değerlendirilmesinde göğüs hastalıkları, medikal onkoloji, göğüs cerrahisi, radyoloji, nükleer tıp ve patoloji gibi farklı uzmanlık alanlarının birlikte çalışması önem taşıyor.
Son yıllarda özellikle sistemik tedaviler alanında yeni seçeneklerin ortaya çıkması, mezotelyoma tedavisinde önemli gelişmeler yaşanmasını sağladı.
Mezotelyomadan korunmanın en önemli yolu: Asbest maruziyetini önlemek
Türk Toraks Derneği’ne göre asbest maruziyetinin önlenmesi, asbest kaynaklı hastalıkların ortaya çıkmasını engellemenin en önemli adımlarından biri.
Eski binalarda tadilat veya yıkım yapılırken asbest içerebilecek malzemelerin bilinçsiz şekilde sökülmesi, kırılması veya kesilmesi önlenmeli. Şüpheli malzemelerin bulunduğu durumlarda gerekli işlemlerin yetkili ve eğitimli ekipler tarafından gerçekleştirilmesi önem taşıyor.
26 Eylül Mezotelyoma Farkındalık Günü’nde uzmanlardan önemli mesaj
Her yıl 26 Eylül, mezotelyoma konusunda toplumsal farkındalığı artırmak amacıyla değerlendiriliyor.
Türk Toraks Derneği, bu özel günde toplumun asbest konusunda bilinçlenmesinin, geçmiş maruziyetlerin sağlık çalışanlarına aktarılmasının ve uzun süren solunum şikâyetlerinin ihmal edilmemesinin önemine dikkat çekiyor.
Asbesti tanımak, maruziyeti önlemek ve belirtileri önemsemek; gelecekte yeni mezotelyoma vakalarının önlenmesi açısından kritik önem taşıyor.
