Erkekler daha hızlı yaşlanıyor!
- Bahar aylarında aort yırtılması riski artıyor - 13 Nisan 2026
- Demir eksikliği mi yoksa bahar yorgunluğu mu? - 12 Nisan 2026
- Türkiye kendi kanser ilacını dünyaya kazandırmaya hazırlanıyor - 6 Nisan 2026
Zehirli “Kalıcı Kimyasallar” (PFAS) Erkekleri Daha Hızlı mı Yaşlandırıyor? PFAS nedir, erkekleri nasıl etkiliyor ve biyolojik yaşlanma ile bağlantısı ne? Yeni bir araştırma, özellikle 50–65 yaş arası erkeklerde “kalıcı kimyasallar” olarak bilinen PFAS ( su ve yağ itici, ısıya dayanıklı ürünlerde kullanılıyor) maruziyeti ile hızlanmış epigenetik yaşlanma arasında dikkat çekici bir ilişki olduğunu ortaya koydu. PFAS Nedir? Neden “Sonsuz Kimyasallar” Deniyor?
Habere göre, Perfloroalkil ve polifloroalkil maddeler (PFAS), 1950’lerden bu yana yapışmaz, su ve yağ itici, ısıya dayanıklı ürünlerde yaygın olarak kullanılıyor. Doğada ve insan vücudunda çok yavaş parçalandıkları için “sonsuz kimyasallar” olarak anılıyorlar.
Ulusal Bilimler, Mühendislik ve Tıp Akademileri verilerine göre, Amerikalıların yaklaşık %98’inin kanında PFAS izlerine rastlanıyor.
PFAS; kanser, yüksek kolesterol, hormon bozuklukları, karaciğer hasarı, tiroid hastalığı, obezite ve kısırlık gibi ciddi sağlık sorunlarıyla ilişkilendiriliyor.
Araştırma Ne Diyor?
Çalışma, Şanghay Jiao Tong Üniversitesi Tıp Fakültesi epidemiyoloji profesörü Xiangwei Li liderliğinde yürütüldü ve Frontiers in Aging dergisinde yayımlandı.
Araştırmada, ABD Ulusal Sağlık ve Beslenme Araştırması (NHANES) kapsamında 1999–2000 yıllarında toplanan 326 yetişkine ait veriler analiz edildi. Katılımcıların kan örneklerinde 11 farklı PFAS türü incelendi ve DNA metilasyonu üzerinden “epigenetik saat” adı verilen biyolojik yaş ölçümleri yapıldı.
Sonuçlar:
PFAS maruziyeti ile hızlanmış epigenetik yaşlanma arasındaki ilişki en güçlü şekilde 50–65 yaş arası erkeklerde görüldü.
Genç erkeklerde ve 65 yaş üstünde ilişki daha zayıftı.
Kadınlarda bazı bağlantılar gözlemlense de erkeklere kıyasla daha küçük ve tutarsızdı.
Erkeklerde Neden Daha Güçlü Etki Görülüyor?
Araştırmaya katılmayan, İsviçre merkezli Gıda Ambalaj Forumu Genel Müdürü Jane Muncke, bulguların endokrin sistemi bozan kimyasallar için “cinsiyete özgü etki” beklentisiyle uyumlu olduğunu belirtti.
PFAS’ın erkeklerde:
Testosteron seviyesini düşürebileceği
Sperm kalitesini bozabileceği
Testis ve böbrek kanseri riskini artırabileceği
daha önceki çalışmalarla ortaya konmuştu.
Kadınların ise hamilelik, emzirme ve adet kanaması yoluyla bazı PFAS’ları vücuttan daha hızlı atabildiği biliniyor. Ancak menopoz sonrası bu fark azalıyor.
Hangi PFAS Türleri Öne Çıktı?
Çalışmada özellikle şu maddeler dikkat çekti:
Perflorononanoik asit (PFNA)
Perflorooktansülfonamid (PFOSA)
Bu iki maddenin yüksek konsantrasyonları, 50–64 yaş arası erkeklerde daha hızlı biyolojik yaşlanma ile güçlü biçimde ilişkili bulundu.
Daha eski ve iyi bilinen PFAS türleri olan:
PFOS
PFOA
PFHxS
Stockholm Kalıcı Organik Kirleticiler Sözleşmesi kapsamında küresel ölçekte azaltılmaya çalışılıyor. ABD anlaşmayı imzalamış ancak onaylamamıştır.
PFAS Maruziyeti Nasıl Azaltılabilir?
Uzmanlara göre tamamen kaçınmak zor olsa da bazı önlemler alınabilir:
Onaylı su filtreleri kullanmak
Yerel içme suyu uyarılarını takip etmek
Leke tutmaz, yağ itici kaplamalara sahip ürünlerle teması azaltmak
Tek kullanımlık, kaplamalı gıda ambalajlarını sınırlamak
Ancak araştırmacılar, gerçek ve kalıcı risk azaltımının bireysel önlemlerden çok düzenleyici politikalar ve çevresel temizlik çalışmaları ile mümkün olacağını vurguluyor.
Orta Yaş Erkekler İçin Yeni Bir Risk Faktörü mü?
Bu çalışma, özellikle 50’li yaşlardaki erkeklerde PFAS maruziyetinin biyolojik yaşlanmayı hızlandırabileceğine dair önemli bir “yapboz parçası” sunuyor.
