Basit Bir Kan Testi Alzheimer’ı 25 Yıl Önceden Haber Verebilir
- Bahar aylarında aort yırtılması riski artıyor - 13 Nisan 2026
- Demir eksikliği mi yoksa bahar yorgunluğu mu? - 12 Nisan 2026
- Türkiye kendi kanser ilacını dünyaya kazandırmaya hazırlanıyor - 6 Nisan 2026
İşte Umut Vadeden “p-tau217” Biyobelirteci… Bilim insanları, kandaki “p-tau217” proteinini ölçerek Alzheimer ve demans riskini henüz hiçbir belirti yokken 25 yıl önceden tespit edebilen devrim niteliğinde bir buluşa imza attı. İşte yeni kan testinin detayları…
Habere göre, Kanımız, yakın gelecekte beyin sağlığımız ve Alzheimer hastalığına yakalanma ihtimalimiz hakkında bugüne kadarki en net ipuçlarını verebilir. Kaliforniya Üniversitesi, San Diego (UC San Diego) araştırmacıları tarafından yapılan yeni bir çalışma, basit bir kan testi ile demans (bunama) riskinin hastalık belirtileri ortaya çıkmadan 25 yıl önce tespit edilebileceğini ortaya koydu.
Tıp dünyasında heyecan yaratan ve JAMA Network Open dergisinde yayımlanan bu araştırmanın merkezinde ise tek bir kan biyobelirteci var: p-tau217.
Alzheimer Teşhisinde Devrim: 25 Yıl Önceden Uyarı Sistemi
Bugüne kadar Alzheimer teşhisi genellikle hastalar hafıza kaybı veya bilişsel gerileme gibi net semptomlar gösterdiğinde konulabiliyordu. Ancak araştırmacılar, Kadın Sağlığı Girişimi Hafıza Çalışması kapsamında, 65 ila 79 yaş arasındaki 2.500’den fazla kadının kan plazma seviyelerini ve 25 yıllık uzun vadeli sağlık verilerini inceledi.
Sonuçlar çarpıcıydı: Kanında en yüksek miktarda fosforile tau 217 (p-tau217) proteini bulunan kadınların, ilerleyen yıllarda demans geliştirme riski diğerlerine göre çok daha yüksekti. Üstelik bu risk, hiçbir hastalık belirtisi yokken bile on yıllar öncesinden saptanabiliyordu.
Çalışmanın baş yazarı, UC San Diego Halk Sağlığı ve Tıp Bölümü Doçenti Aladdin Shadyab elde edilen başarıyı şu sözlerle özetliyor: “Bu bulgular, plazma p-tau217’nin demans tahmininde kolayca ölçülebilen ve son derece değerli bir biyobelirteç olduğunun altını çiziyor.”
“p-tau217” Nedir ve Neden Bu Kadar Önemli?
Alzheimer hastalığının gelişim sürecinde beynimizde anormal birikim yapan iki temel protein bulunuyor: Tau ve Amiloid Beta.
Yıllar içinde beyinde biriken bu zararlı proteinler, zamanla kanımıza sızmaya başlıyor. Bilim insanları, tau proteinin anormal bir türü olan p-tau217‘nin doğrudan Alzheimer’ın ilerlemesiyle bağlantılı olduğunu keşfetti.
Doç. Dr. Shadyab, bu proteinin önemini şöyle vurguluyor: “Geliştirilen kan bazlı biyobelirteçlerin tümü arasında plazma p-tau217, beyindeki Alzheimer’ı tespit etmede en umut verici olanı olarak öne çıktı. Bu protein, beyinde Alzheimer’a işaret eden yapısal değişikliklerle yüksek derecede eşleşiyor.”
Kimler Daha Yüksek Risk Altında?
Araştırma, kan testindeki yüksek p-tau217 seviyelerinin herkes için aynı derecede tehlike yaratmadığını da gösterdi. Bilişsel bozukluk riskinin bazı demografik gruplarda çok daha belirgin olduğu tespit edildi. Bu risk grupları şöyle sıralandı:
70 yaşın üzerindeki bireyler,
Ailesinde Alzheimer öyküsü (genetik risk) bulunanlar,
Östrojen ve progesteron hormon tedavisi gören kadınlar.
Gelecekte Bizi Neler Bekliyor? Standart Bir Test Olacak mı?
Şu anda ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) onaylı, Alzheimer’ı teşhis etmek veya dışlamak için kullanılan iki kan testi bulunuyor ve birçoğu p-tau217 biyobelirtecini kullanıyor. Ancak uzmanlar, bu testin henüz hiçbir belirti göstermeyen sağlıklı kişiler için rutin bir “check-up” muayenesi haline gelmesi için erken olduğu görüşünde.
Araştırmanın yalnızca kadınlar üzerinde yapıldığını hatırlatan Shadyab, testin tahmin yeteneğini kesinleştirmek için erkekleri de kapsayan ek çalışmalara ihtiyaç duyulduğunu belirtiyor.
Yine de bu devrim niteliğindeki kan testi, Alzheimer için geliştirilecek yeni önleyici ilaçların test edilmesinde ve hastalığa yakalanma riski en yüksek olan kişilerin erkenden tespit edilmesinde büyük bir umut ışığı yakıyor. Tıp dünyası, hastalığın ne zaman başlayacağını bile söyleyebilen bu teknoloji sayesinde, Alzheimer’ın ölümcül ilerleyişini tamamen durduracak tedavi yöntemlerini bulmaya artık çok daha yakın.
