“Glütensiz Yaşamla Kaliteli Bir Hayat Mümkün”
- Kalbi koruyan 5 süper besin! - 9 Haziran 2026
- Pankreas Kanserinde Umut Veren Gelişme! - 6 Haziran 2026
- “Beyin Ölümü Tıbben ve Hukuken Ölümdür” - 6 Haziran 2026
Sağlık Bakanlığı, 16 Mayıs Uluslararası Çölyak Günü vesilesiyle yaptığı basın açıklamasında, çölyak hastalığına dikkat çekerek toplumda farkındalık oluşturmanın ve erken tanının önemini vurguladı. Bu özel günde düzenlenen faaliyetlerle çölyak hastalığı hakkında bilgi edinilmesinin amaçlandığı belirtildi.
Çölyak hastalığının (Glüten Enteropatisi), bağırsaklardaki sindirimi sağlayan villus adı verilen tüysü yapıların bozulmasına neden olan ve besin emilimini engelleyerek ince bağırsakta hasara yol açan bir sindirim sistemi hastalığı olduğu belirtildi. Bu hasarın temel nedeninin buğday, arpa, çavdar ve yulaf gibi tahıllarda bulunan “glüten” isimli bir protein olduğu ifade edildi.
Çölyak hastalığının genetik bir hastalık olduğu ve yaşamın herhangi bir döneminde ortaya çıkabildiği vurgulandı. Literatürde çocukluk, ergenlik, orta yaş ve yaşlılıkta ortaya çıktığına dair kayıtlar bulunduğu belirtilen açıklamada, Türkiye’de çölyak hastalığı görülme sıklığının yüzde 1 ile binde 3 arasında değiştiği bilgisi paylaşıldı. Hastalığın çok çeşitli belirtilerle ortaya çıkabilmesi, bazen alışılmadık şekillerde seyretmesi veya hiçbir belirti göstermemesi nedeniyle tanı konulabilen hasta oranının yüzde 10 olduğu tahmin edildiği kaydedildi.
Çeşitli Belirtilerle Kendini Gösterebilir
Çölyak hastalığının çocuklarda özellikle karın ağrısı, karında şişlik, ishal, huzursuzluk, iştahsızlık, enfeksiyonlarda artış, gelişme geriliği, kusma, kilo alamama ve boy uzamasında yavaşlama gibi tipik belirtilerle ortaya çıkabileceği belirtildi.
İleri yaşlarda ise belirtilerin daha geniş bir yelpazeye yayıldığı ifade edilerek, yetişkinlerde görülen belirtiler arasında karın bölgesinde öne doğru şişkinlik, yaşa göre kilo azlığı, kas zayıflığı, kansızlık, dışkıda anormallik, ishal, kusma, bezginlik, nedeni bilinmeyen karaciğer hastalıkları, büyüme geriliği, ağız içinde oluşan aftlar, iştahsızlık, gaz şikâyetleri, eklem ve kemik ağrıları, sinirlilik ve ciltte kaşıntılı döküntüler sayılabileceği aktarıldı. Geçmeyen, nedeni anlaşılamayan veya tekrarlayan sağlık sorunlarında çölyak hastalığının mutlaka akla gelmesi ve sağlık kuruluşlarına başvurulması gerektiği vurgulandı.
Tek Etkin Tedavi: Ömür Boyu Glütensiz Diyet
Açıklamada, çölyak hastalığında etkin olduğu bilinen tek tedavinin, glütenin ömür boyu diyetten (beslenme düzeni) çıkarılması ve tüketilmemesi olduğu belirtildi. Çölyak hastalarının buğday, arpa, çavdar ve yulaflı gıdaları tüketmemeleri gerektiği gibi, marketlerde satılan hazır gıdaların içeriklerine de dikkat etmeleri ve mutlaka glütensiz gıdalarla beslenmeleri gerektiği ifade edildi.
Glütensiz diyetin amacının; hastalığın var olan belirtilerini kontrol altına almak, hastaların yaşam kalitesini artırmak ve hastalıkla ilgili istenmeyen etkilerin oluşmasını önlemek olduğu vurgulandı. Hastaların çoğunda, diyet tedavisine tam uyum sağlamalarının ardından klinik bulgularının tamamen düzeldiği ve kan testlerinde elde edilen değerlerin normale döndüğü gözlemlendiği belirtildi.
Çölyak Hastaları İçin Güvenli Yiyecekler
Bakanlık, çölyak hastaları için güvenli olan yiyecekleri de sıraladı: Sebze, meyve ve bakliyatların tamamı, katı ve sıvı yağlar, yumurta, bal, reçel, basit toz şeker, zeytin, katkısız et ürünleri (daha önce unlu ürün kızartılmamış yağda pişirilmiş), una batırılmamış konserve çeşitleri, mısır, pirinç, patates ve unları, kestane unu, nohut unu, soya unu, üzüm çekirdeği unu ve evde çekilmiş güvenli baharatlar.
Sağlık Bakanlığı’nın Çölyakla Mücadele Çalışmaları
T.C. Sağlık Bakanlığı’nın çölyak hastalığı konusunda yürüttüğü çalışmalara da değinilen açıklamada şu bilgilere yer verildi:
Yetişkinleri ve çocukları bilgilendirmek üzere afiş ve broşürler hazırlanarak eğitimlerde kullanılmaktadır.
Okul sağlığı çalışmaları kapsamında öğrencilere çölyak hastalığı ile ilgili bilgilendirme yapılmaktadır.
“Çölyak Hastalığı Öğretmenlere Yönelik Bilgilendirme Rehberi” hazırlanmış ve Millî Eğitim Bakanlığına iletilmiştir.
Çölyak hastası öğrencilerin glütensiz besinlere kolay ulaşması için kantinlerde, kafeteryalarda, gıda otomatlarında ve yemekhanelerde glütensiz ürün ve menülere yer verilmesi yönünde Millî Eğitim Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurulu (YÖK) ile çalışmalar sürdürülmektedir.
“Çölyak Hastalığında Aile Hekimleri için Tanı Tedavi İzlem Rehberi” hazırlanmıştır.
UNICEF iş birliğiyle “Glütensiz Tarifler Magnet Kitapçık” hazırlanarak İl Sağlık Müdürlüklerine gönderilmiştir.
“Toplu Beslenme Sistemleri (Toplu Tüketim Yerleri) için Ulusal Menü Planlama ve Uygulama Rehberi” güncellenmekte olup, rehberde her bölüm için çölyak konusu işlenmiştir.
“Çölyak Eylem Planı” taslak olarak hazırlanmış olup çalışmalar devam etmektedir.
Çölyak hastalığı hakkında detaylı bilgiye T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Sağlıklı Beslenme ve Hareketli Hayat Dairesi Başkanlığı’nın web sitesindeki “Metabolizma ve Çölyak” bölümünden (https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/metabolizma-ve-colyak.html) ulaşılabileceği belirtildi.
Sağlık Bakanlığı, çölyak hastalığı konusunda toplumun bilinçlenmesinin ve erken tanının önemini bir kez daha vurgulayarak, glütensiz diyetle kaliteli bir yaşamın mümkün olduğunu hatırlattı.
