Atipik depresyon: Kollar ve bacaklar kurşun gibi ağır…

Atipik depresyon genellikle ergenlik sonu ve erken yetişkinlik döneminde başlıyor ve kadınlarda daha sık görülüyor. Uzmanlara göre, depresyon tanısı alan bireylerin yaklaşık yüzde 15 ila 29’unda atipik özellikler görülebiliyor. Ve enerji düşüklüğü, aşırı uyuma ve ‘kurşun ağırlığı’ hissi günlük yaşamı zorlaştırabiliyor.

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Murat Yusuf Hüseyin, atipik depresyon hakkında bilgiler verdi.

Depresyonun bir alt tipi…

Atipik depresyon, depresyonun belirli özgün belirtilerle seyreden bir alt tipidir. Klasik (majör) en önemli farkı, duygudurumun çevresel olaylara tepkisel olmasıdır.

Kişi iç dünyasında yoğun bir çökkünlük yaşarken, dışarıdan zaman zaman enerjik ve iyi görünebilir. Olumlu bir gelişme karşısında kısa süreli bir iyilik hali oluşabilir; ancak bu düzelme kalıcı değildir ve yeniden depresif duygu durumuna dönülür. Bu tabloda sıklıkla aşırı uyuma, iştah artışı, kilo alma, kollar ve bacaklarda ‘kurşun ağırlığı’ olarak tarif edilen, ağırlaşma hissi ve kişiler arası ilişkilerde reddedilmeye belirgin duyarlılık görülür.

Gerçek bir fiziksel ağırlık varmış gibi hissetme…

Halk arasında ‘kurşun ağırlığı’ ya da ‘kurşun paralizi’ olarak ifade edilen bu belirti, kişinin kollarında ve bacaklarında gerçek bir fiziksel ağırlık varmış gibi hissetmesi durumudur. Bu durum yoğun yorgunluk ve harekete geçmede zorlanma yaratır. Hem biyolojik, hem psikolojik boyutu vardır. Beyindeki serotonin, dopamin ve noradrenalin düzeylerindeki değişiklikler ile stres hormonu dengesizlikleri biyolojik zemini oluştururken; motivasyon kaybı, umutsuzluk ve isteksizlik de hareketi zorlaştıran psikolojik faktörlerdir. Bu belirti kişinin iradesizliği ya da ‘numara yapması’ olarak değerlendirilmemelidir.

Ailede olanlarda risk artar…

Kadınlarda daha sık görülen bu tablo, ergenlik sonu ve erken yetişkinlik döneminde başlar. Atipik depresyonun ortaya çıkışı tek bir nedene bağlı değildir. Ailesinde depresyon veya anksiyete öyküsü olanlarda risk artar ve ve çevresel stresler tabloyu etkiler. Beyin kimyasındaki değişiklikler ve stres hormonu dengesizlikleri etkili olabilir. Erken dönem ebeveyn ilişkileri, baş etme biçimleri ve güncel stres faktörleri tabloyu şekillendirebilir

Depresyon tanısı alan bireylerin yaklaşık yüzde 15 ila 29’unda atipik özellikler görülebilir. Ergenlerde çabuk sinirlenme, aileye karşı öfke, alınganlık ve anlaşılmadığını düşünme gibi belirtiler daha belirgindir. Ve kişiler arası ilişkilerde reddedilmeye duyarlılık bu yaş grubunda daha dramatik yaşanabilir.

Hangi belirtiler ciddiye alınmalı?

Küçük olaylara karşı aşırı duygusal yıkım, günde 10–12 saatten fazla uyuma ve yataktan çıkmakta zorlanma, belirgin iştah artışı ve kilo değişimi, reddedilmeye aşırı hassasiyet, iki haftadan uzun süren çökkünlük, işlevsellikte belirgin düşüş, sürekli değersizlik, umutsuzluk ya da yaşamın anlamsız olduğu düşünceleri günlük yaşamı ve ilişkileri belirgin biçimde etkiliyorsa, bir psikiyatri uzmanına başvurmak önemlidir.

Tedavisi…

Atipik depresyon tedavisinde temel yaklaşım ilaç tedavisi, psikoterapi ve yaşam tarzı düzenlemeleridir. Aşırı uyuma ve enerji düşüklüğünün ön planda olduğu durumlarda daha aktive edici özellikte antidepresanlar tercih edilir. Psikoterapide ise duygudurumun çevresel olaylara bağlı değişkenliği, ilişkilerde kırılganlık ve reddedilme duyarlılığı üzerinde özellikle durulur.

(Visited 14 times, 1 visits today)