Vardiyalı çalışma sistemi ”kalpten” vuruyor
- Panik atak gebeler normal doğum yapabilir mi? - 25 Nisan 2026
- Hamilelikte her karın ağrısı normal midir? - 24 Nisan 2026
- Merck Türkiye’den global atama… - 23 Nisan 2026
Vardiyalı çalışma sistemi sağlığı bozuyor. Araştırmalara göre, vardiya sistemi kalp-damar hastalıkları riskini yüzde 40 artırıyor. Kadınlarda adet döngüsünü bozuyor.
Türk Toraks Derneği, vardiya sisteminin sağlık üzerindeki etkilerine dikkati çekti.
Kazalara zemin hazırlayabilmekte
Vardiya çalışma sisteminde en önemli sorun, uyku süresinde kısalma ve kalitesinde bozulmadır. Uyku kalitesinin bozulması iş yerinde uyuklamalara, bu da kazalara zemin hazırlayabilmektedir. Yorgunluk, anormal çalışma saatleri olan çalışanların ortak bir yakınmasıdır. Yorgunluk, en fazla gece vardiyasından sonra, en az öğleden sonra vardiyasında fark edilir.
Anksiyete ve depresyon
Vardiya çalışması özellikle anksiyete ve depresyon düzeylerine olumsuz etkide bulunmaktadır. Vardiya nedeniyle yemek düzeninin değişmesi, sindirim enzimlerinin salınmasındaki zamansal uyumsuzluk ve gece vardiyasında sigara içiminin fazla olması hazımsızlık, ülser, kabızlık gibi yakınmaların artışına neden olabilir.
Kalp-damar hastalıkları riskini artırmakta
Araştırmalar, vardiya sisteminin kalp-damar hastalık riskinde yüzde 40’lık bir artışı ortaya koymuştur. 48 saatten fazla çalışan erkeklerde aterosklerotik kalp hastalığının (kalp damarı hastalığı) arttığı saptanmıştır.
Menstüriyel (adet) döngünün bozulması ve gece vardiyası nedeniyle aile yaşamında ortaya çıkan çatışma ve stres, özellikle doğurganlık çağındaki kadınlar için özel riskler getirmektedir.
Vardiya çalışmasının kanserlere yol açabileceği belirtilmiştir. Gece boyunca yapılan aydınlatmanın melatonin salınımını baskıladığı, bunun da ‘hormona bağlı tümörlerin’ gelişmesinde etkili olabileceği düşünülmektedir.
Vardiya kaçınılmazsa ne yapılmalı?
Vardiya dönüşümleri sık aralıklarla (2-3 gün ara ile) yapılmalı.
Vardiya sonrası en az 16 saatlik dinlenme dönemi olmalı.
Gece vardiya çalışması hiçbir şekilde 8 saatten fazla olmamalı.
Yaşı 45 ya da 55 üzeri olan çalışanlar mümkünse vardiya çalışmasından çıkarılmalıdır.
Gece vardiyasından çıkan kişinin uyuması ve yeterince dinlenmesi sağlanmalıdır. Uyku dönemi olarak saat 14:00 ile 21:00 arası tercih edilse de, bu olanaklı değilse kısa bir sabah uykusundan sonra akşam en az 2 saat süreyle yeniden uyumak önerilmektedir.
Gece çalışması sırasında ağır yemek yenmemesi önerilmektedir.
Fiziksel aktiviteler için çalışanlar özendirilmeli, iş yerlerinde bu alanda çalışmalar yapılmalıdır.
