Bayılanın yüzüne su serpmek, yılan ısırığını emmek ne kadar doğru?
Acil durumlarda iyi niyetle yapılan ilk müdahale, bazen kişiye zarar verebilir. Sıkça yapılan ”bayılanın yüzüne su serpmek”, ”böcek-yılan sokmalarında kanın emilmesi” veya ”yanık ve güneş yanığında yoğurt, salça, diş macunu sürülmesi” gibi uygulamalar, ne kadar doğru?
Acıbadem Mobil Operasyon Direktörü Dr. Behiç Berk Kuğu, ilkyardımda doğru bilinen bazı yanlışları anlattı.
Bayılanı ayıltmak için tokat atılması: YANLIŞ!
DOĞRUSU: Bayılma durumlarında kişiye tokat atılması, yüzüne su serpilmesi, hiç pozisyon verilmeden sadece sırt üstü yatırılması en sık yapılan yanlışlar arasında yer alıyor. Bayılan kişiler için bilinç kontrolü yapılmasının ardından, ayaklar en az 30 cm kadar havaya kaldırılmalı ve hasta başı yan olacak şekilde bekletilmeli. Gerektiği durumda ambulans çağrılmalı.
Böcek-yılan sokmalarında kanın emilmesi: YANLIŞ!
DOĞRUSU: Böcek, yılan sokmalarında sokulan bölgenin kesilerek kanatılması, kanın emilerek tükürülmesi faydalı olmadığı gibi, uygulamayı yapan kişiye de enfeksiyon bulaşmasına yol açabiliyor. Bunun yerine o bölge su ve sabun ile temizlenmeli, soğuk uygulama yapılmalı, kalp seviyesinin altına alınmalı ve ısırılan bölgeye sıkı bir bandaj uygulanarak hastaneye başvurulmalı.
Yanık ve güneş yanığında yoğurt, salça, diş macunu sürülmesi: YANLIŞ!
DOĞRUSU: Güneş yanığı genellikle birinci derece yanık olgusu olarak karşımıza çıkıyor. Bu gibi durumlarda yanık olgularında yanan bölgeyi serinletmek gerekiyor. Yanan bölgeyi serinletmek için halk arasında yaygın şekilde uygulanan yoğurt, salça, diş macunu gibi maddelerse, enfeksiyona yol açabiliyor. Bu nedenle, bu tür maddeler sürmek yerine, yanan bölgeyi akan musluk suyunun altında en az 15 dakika tutun. İkinci ve üçüncü derece yanık durumlarında yanan bölgede oluşan su kabarcıklarını kesinlikle patlatmayın ve hastaneye başvurun.
Batan cisimlerin çıkarılmaya çalışılması: YANLIŞ!
DOĞRUSU: Özellikle göze veya vücuda saplanan yabancı cisimlerin kontrolsüz şekilde çıkarılması çok riskli bir durum. Bu gibi durumlarda batan yabancı cisimler kesinlikle yerinden oynatılmamalı ve hemen ambulans çağrılmalı. Yabancı cisimlerin hastane ortamında çıkartılması sağlanmalı. Aksi takdirde kalıcı sakatlıklara hatta ölüme yol açılabilir.
