Şişkinlik ve gaz neden olur?
İnsanların yaklaşık yüzde 16-30’u, düzenli olarak şişkinlik ve gaz sıkışması sorunu yaşıyor. Uzmanlar, ciddi bir hastalığa işaret etmeyen gaz sıkışmasının, birçok nedene bağlı olarak ortaya çıkabildiğinin altını çiziyor. Peki, nedir o nedenler?
Memorial Kayseri Hastanesi Gastroenteroloji Bölümü’nden Doç. Dr. Mustafa Kaplan, şişkinlik ve gaz sıkışmasının neden kaynaklandığına ilişkin, şu bilgileri verdi:
Birçok nedene bağlı olarak ortaya çıkar
Gaz sıkışması nedeniyle ortaya çıkan şişkinlik, karın bölgesinde gözle görülür büyüme ve ağrıya neden olduğu için yaşam konforunu ciddi oranda düşürüyor. Gaz sıkışması, karın ağrısına ve midede dolgunluk hissine yol açıyor. Birçok nedene bağlı olarak ortaya çıkan gaz sıkışması ciddi bir hastalığa işaret etmiyor.
Yemek düzeni ve bazı besinlerle ilişkili olabilir
Sindirim sisteminin işleyişinden kaynaklanan gaz, doğal bir olaydır. Vücutta sıkışan gaz, anüs ve ağızdan atılır. Oluşan gazın vücut dışına atılamaması sonucundaysa sıkışma ve şişkinlik ortaya çıkar. Yemek yedikten sonra ortaya çıkan aşırı gaz üretimi ya da sindirim sistemi kaslarının hareketindeki bozukluk, karında şişkinliğe yol açar.
Yemek yerken yutulan hava
Yemek yerken yutulan hava, bazen karında şişkinlik hissine neden olur. Genellikle yemeklerden sonra geğirme bu durumun bir sonucudur. Ayrıca gazlı ve fermente içecekler de (asitli içecekler, maden suyu gibi) fazladan hava yutulmasına neden olduğu için gaz sıkışmasına yol açar.
Bazı yüksek lifli yiyecekler
Besinlerin bağırsaklarda işlenme sürecinde gaz ortaya çıkmakta ve sıkışabilmektedir. Bazı yüksek lifli yiyecekler, insanların büyük miktarlarda gaz üretmesine neden olabilir. Başlıca fasulye ile mercimek gibi baklagiller ve bazı tam tahıllar bu duruma yol açabilir. Yağlı yiyecekler, sindirimi ve midenin boşalmasını yavaşlatabilir. Bunun tokluk için faydaları olabilir (ve muhtemelen kilo vermeye yardımcı olabilir) ancak şişkinlik eğilimi olan insanlar için bir sorun olabilir.
Ayrıca, barbunya, kuru fasulye ve nohut gibi baklagiller, sarımsak ve soğan, brokoli ve lahana gibi yeşil sebzeler, süt ve süt ürünlerinden peynir ile yoğurt, bazı meyveler (portakal, kayısı gibi) gaz sıkışmasına yol açabilir.
Reflü
Reflü de, gaz sıkışmasına neden olan başka bir nedendir. Halk arasında mide ekşimesi olarak bilinen reflü hastalığı, asitli mide özsuyunun yemek borusuna geri kaçmasıyla ortaya çıkmaktadır. Yemeğin ağza gelme hissiyle beraber gaz sıkışması hali, reflü hastalarında çok sık görülmektedir.
İrritabl bağırsak sendromu (IBS)
IBS nedeniyle bağırsakta hareketlilik ortaya çıkmaktadır. Hastaların çoğu şişkinlik yaşar ve bunların yaklaşık yüzde 60’ı şişkinliği en kötü belirti olarak bildirir. Yüksek FODMAP içeren (buğday, soğan, sarımsak, brokoli, lahana, karnabahar, enginar, fasulye, elma, armut ve karpuz) özellikle irritabl bağırsak sendromu olan kişilerde, şişkinlik ve diğer sindirim semptomlarına neden olabilir.
Çölyak hastalığı
Gluten içeren besinleri tüketildiğinde bu gruptaki hastaların bağışıklık sistemi, bağırsak hücrelerine zarar verebilir. Bağırsak yapısındaki bozulma gaz sıkışmasının nedenidir.
Diğer nedenler
Bağırsak fıtıkları, kabızlık, kolon kanseri, peptik ülser de gaz sıkışmasının nedenleri arasındadır. Ayrıca pankreasın iltihaplandığı ‘pankreatit’ durumunda da gaz sıkışması görülebilir.
Gıda alerjileri ve enzim eksikliği ya da gıdanın içindeki maddenin sindirilememesi nedeniyle yaşanan gıda intoleransları da, gaz oluşumunda etkilidir. Mesela laktoz intoleransı, fruktoz intoleransı, yumurta alerjisi ve buğday alerjisi gibi.
Tatlandırıcılar genellikle şekere alternatif olarak kabul edilir. Ancak yüksek miktarlarda sindirim sorunlarına neden olabilirler. Kalın bağırsağınızdaki bakteriler tatlandırıcıları sindirirken, gaz da üretebilir.
